Z zewnątrz dyski różnych marek wyglądają podobnie, ale każdy producent ma własną architekturę firmware, inaczej przechowuje dane serwisowe i inaczej dobiera części. Dla laboratorium oznacza to inną diagnostykę, inne narzędzia i inne ryzyka. Nie oceniamy, który producent jest „lepszy”, bo o szansach odzysku decyduje przede wszystkim rodzaj uszkodzenia i to, co działo się z dyskiem po awarii.
Narzędzia producentów potrafią podpowiedzieć, że dla dysku „dostępna jest aktualizacja”. W przypadku HDD to jednak decyzja innej wagi niż aktualizacja przeglądarki: dotyczy kodu, od którego zależy, czy dysk w ogóle odczyta własne dane. Poniżej wyjaśniamy, kiedy nowy firmware realnie chroni przed awarią, a kiedy sam staje się jej przyczyną.
Dysk wczoraj działał bez zarzutu. Dziś kręci się równo, nie stuka, nie pachnie spalenizną, a mimo to komputer go nie widzi albo pokazuje pojemność 0 GB. Taki obraz często wskazuje na uszkodzenie oprogramowania wewnętrznego, czyli firmware. To awaria, której nie słychać i nie widać, a zwykłe programy do odzyskiwania danych są wobec niej bezradne. Dobra wiadomość jest taka, że dane na talerzach zwykle pozostają nienaruszone, o ile nikt nie pogorszy sytuacji nieudanymi próbami naprawy.
Dysk po burzy przestał się kręcić, na płytce widać ślad przypalenia, a na aukcji można kupić identyczną płytkę za niewielkie pieniądze. Pomysł wydaje się oczywisty: odkręcić kilka śrubek, założyć nową elektronikę i skopiować dane. Kiedyś, w dyskach sprzed wielu lat, to rzeczywiście często działało. W nowszych konstrukcjach taka zamiana zwykle kończy się stukaniem, brakiem wykrycia, a czasem dodatkowymi uszkodzeniami. Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje i jak tę pracę wykonuje się prawidłowo.
Gdy dysk przestaje działać, wiele osób zaczyna od wyszukiwarki. Na forach i w filmikach można znaleźć dziesiątki „sprawdzonych” metod: od stuknięcia w obudowę po komendy wpisywane w terminal dysku. Część z nich bywa nieszkodliwa, ale wiele zamienia usterkę, którą laboratorium usunęłoby rutynowo, w uszkodzenie talerzy, po którym odzysk jest trudny, drogi albo niemożliwy. Poniżej dzielimy najpopularniejsze porady na trzy grupy: bezpieczne, ryzykowne i niszczące.
Gdy dysk stuka, nie rozpędza się poprawnie albo nie potrafi odczytać własnych danych serwisowych, przyczyną bywa uszkodzony zespół głowic. Głowic nie da się naprawić. Można je natomiast wymienić na sprawne, pochodzące z innego, zgodnego egzemplarza, nazywanego dawcą. To jedna z najbardziej precyzyjnych operacji w odzyskiwaniu danych. Jej celem nie jest przywrócenie dysku do pracy, lecz jednorazowe, bezpieczne skopiowanie zapisanych na nim informacji. Wyjaśniamy, jak przebiega krok po kroku i co wpływa na cenę.
Komputer długo zatrzymuje się na ekranie startowym. Dysk z danymi pojawia się w systemie po kilkudziesięciu sekundach albo dopiero przy drugim czy trzecim uruchomieniu. Czasem Eksplorator Windows zawiesza się po otwarciu okna „Ten komputer”, a cały system zwalnia, dopóki dysk jest podłączony. Łatwo to zbagatelizować, bo „przecież w końcu działa”. W praktyce laboratoryjnej taki obraz często oznacza, że głowice dysku zaczynają tracić sprawność, a do całkowitej awarii może zostać niewiele uruchomień.
Gdy klient przynosi do laboratorium dysk po upadku, jedno z pierwszych pytań brzmi: czy w chwili upadku pracował? Od odpowiedzi zależy, czego spodziewamy się po otwarciu obudowy, w jakiej kolejności prowadzimy diagnozę i jak ostrożnie trzeba podejść do pierwszego odczytu. Dysk twardy znosi wstrząsy zupełnie inaczej, gdy talerze stoją, a inaczej, gdy wirują z prędkością kilku tysięcy obrotów na minutę.
Rytmiczne tykanie z przenośnego dysku zwykle kojarzy się z najgorszym scenariuszem, czyli z uszkodzonymi głowicami. Tymczasem w przypadku dysków zewnętrznych 2,5 cala, zasilanych wyłącznie z gniazda USB, ten sam dźwięk potrafi wywołać zwykły brak prądu. Dysk próbuje rozpędzić talerze, nie dostaje wystarczającej mocy, zatrzymuje się i zaczyna od nowa. Brzmi to bardzo podobnie do awarii mechanicznej, a przyczyna leży poza obudową. Poniżej wyjaśniamy, jak odróżnić jedno od drugiego, nie ryzykując przy tym danych.
Dysk zewnętrzny spadł z biurka, wypadł z torby albo został strącony kablem. Pierwszy odruch jest prawie zawsze ten sam: podłączyć go i sprawdzić, czy działa. To zrozumiałe, ale właśnie pierwsze minuty i godziny po upadku najczęściej decydują o tym, ile danych da się później odzyskać. Wewnątrz tradycyjnego dysku talerze z danymi obracają się z dużą prędkością, a głowice odczytujące unoszą się nad nimi na wysokości kilku nanometrów. Po uderzeniu wystarczy niewielkie przesunięcie lub wygięcie elementu, by każde kolejne uruchomienie zaczęło niszczyć powierzchnię z zapisem. Poniżej opisujemy pięć najczęstszych błędów i to, co zrobić zamiast nich.
Rytmiczne stukanie z wnętrza komputera albo dysku zewnętrznego to jeden z najpoważniejszych sygnałów ostrzegawczych, jakie może dać nośnik danych. Wiele osób próbuje wtedy podłączyć dysk „jeszcze raz” albo uruchomić program do odzyskiwania plików. To najczęstszy błąd, bo każde kolejne uruchomienie uszkodzonego dysku może zmniejszyć szanse na odzyskanie danych. Wyjaśniamy, skąd bierze się ten dźwięk i jak postępować, żeby nie stracić plików na zawsze.
Zapraszam do obejrzenia krótkiego filmu z odzyskiwania danych z dysku HDD firmy Samsung HD160JJ. Temat o tyle ciekawy, że w dysku uszkodzone były talerze.